Montecoruto en "Cuadernos de Pedagogía"

A veterana e  e prestixiosa revista "Cuadernos de Pedagoxía" publica no seu número de xuño o magnífico traballo de seguimento sobre a nosa actividade durante o presente curso realizado pola pedagoga e xornalista  Genara Borrajo. Adiantamos aquí un par de extractos da publicación. Cando podamos insertaremos o artigo integtramente.
Las eleccións galegas
De las elecciones gallegas a la memoria histórica

Historia filosóficamente falando

Propoño un plantexamento da historia dende unha perspectiva filosófica.
A que vos soa a palabra historia? Con qué o relacionades? Cáles son os primeiros pensamentos que seguen á esa palabra?

Confeso que a min, particularmente a historia gústame, pero cos termos cos que eu a relaciono, non son para nada bos: rancia, aburrida, costosa, memorización, complicada, inexplicable, irrevocable, inevitable, repetida, fechas, guerras, lonxana, inimaxinable, imperceptible, inabarcable, inconclusa, manipulada... E un sin fin de sentimentos que vosoutros supoño que tamén tedes, e máis, cando Manolo anunciou a temática destes traballos non estaba para nada motivada, buscaba en google, tódolos temas que me ofrecía considerábaos máis que tópicos, aburridos, xa coñecidos, traballados, investigados... Polo tanto decidín mostrar que é para min a historia.

Sucesos do 10 de marzo de 1972 na cidade de Ferrol

INTRODUCCION……
O ano 72 foi moi importante para Historia da Clase Obreira Galega. O periodo de tempo que vai dende o ano 66 ata os anos 70 e 71 estivo cheo de movilizacions co obxetivo de pedir a liberdade de dirixentes politicos e sindicais.
En Ferrol estabase negociando o Convenio Colectivo da Empresa Nacional Bazán, formando parte todo isto dunha loita polas reinvindicacions laborais e contra a Dictadura de Franco.
Entrevista a Rafael Pillado - 10 de Marzo do 72 from Antonio Otero on Vimeo.

Esto si que é tirarse á piscina..

Memoria de Abuelo

Unha irónica e equívoca mirada

Ano 1975, acaba a dictadura, pero non o franquismo. ¿Por qué o penso? É sinxelo e curioso ao mesmo tempo.

Eu vivo en Covas dende que nacín, e creo que ao ser un pobo pequeno, é fácil coñecer todos os seus segredos, ben sexa polos meus antepasados como por exemplo os avós, eses que non lles fai falta ir á wikipedia para saber cada detalle do que aconteceu na vila, xa quixeran as enciclopedias virtuais transmitir o que transmiten eles; ou ben sexa por noticias, ou simplememte por observar os restos que aínda quedan, anacos de historia viva, presente.

Gústame traballar sobre temas cercanos a min ou a vós, porque creo que teñen máis interese que se conto cousas sobre Ourense ou Lugo.

O tema que escollín esta vez, ten que ver cos meus recordos (bos case sempre) e cos paseos familiares que solía dar ata o faro de Covas, no cabo Prior, ou mellor dito, "ás baterías", así era como chamábamos a ese paseo. Encantábame porque a paisaxe era preciosa, o mar batía forte e as chorimas resaltaban entre o frío inverno. Pouco a pouco as casas iban desaparecendo, e a estrada facíase máis tortuosa. Unha vez que chegábamos ao faro, eu corría hacia as construccións abandoadas que había alí, dábanme entre medo, respeto e ao mesmo tempo diversión, imaxinando que antes alí vivía xente, pero que xente?.. Non me cabía na cabeza quen se podía ir aló, a un sitio tan apartado do mundo.

Outro recordo tamén bo, era cando iba a casa dos meus outros avós, en Meirás. No camiño recordo un campo onde había uns rapaces facendo exercicio, era un campo extensísimo, despexado, sen ningunha árbore nin impedimento, salvo unhas casas que se vían ao lonxe de onde saían ese rapaces.

Memoría histórica.

   A primeria vez que oín "Memoria histórica" debiu de ser no 2004 ou 2005, se mal non recordo, xa que o que si lembro é que fora durante os inicios do goberno de Rodríguez Zapatero, eu cuns 9 ou 10 anos a verdade é que oir na TV e á miña familia esa palabra resultábame un tanto estrana xa que únicamente vía na pantalla imaxes en blanco e negro ou videos actuáis de operarios cavando grandes fosas.
   Sen embargo hoxe en día, xa dende fai algún tempo, podo dicir que entendo ben o conepcto de memoria histórica e a súa importancia tanto no presente, no pasado ou no futuro. A memoria histórica resulta crucial e  importantísima para lembrar quen somos e a nosa identidade mais parece que algúns "por certas razóns" impiden e intentan que isto non se leve a cabo. Pero é neceserio que se realice, é necesario que se escriben libros, que se graben filmes e documentáis, que existan paxinas como nomes e voces, é dicir que tanto as familias coma todo o mundo poidan saber que foi destas personas, as cales morreron simplemente por ser do bando perdedor (se ben tamén débese facer o mesmo cos caídos nacionáis), por verse involucrados nun conflicto que non desexaban.
 

Campo de concentración en galicia.

Recapacitando sobre a memoria histórica en Galicia víñanme algunhas ideas á cachola, algunhas non malas, mais a intención de ser máis persoal como Manolo pidérame fixome seguir e seguir cavilando ata que finálmente atopei o que buscaba, víñome á mente un recordo, unha pequena parte do rastro da posguerra na zona retida na mente do meu avó Jose Mª.
Istos sucesos sitúanse no ano 2006, por aquel entón eu cada verán pasaba as vacacións en Cedeira, unha pequena e encantadora  vila pesqueira a medio camiño entre Pantín e Ortigueira (a continuación xeolocalizoa) para os que nunca tivérades a gran ocasión de visítala recoméndoa abertamente, non só a vila senón o mundo rural e aldeíñas que a rodean.

Emigración.

UNHA LECCIÓN DE VIDA.

Había unha vez unhas nenas e nenos que xogaban coas súas amigas e amigos na rúa, no campeiro, na praza, na casa …

Eran donos do seu tempo e disfrutaban del xogando ás carreiras, ao peón, á corda, aos xogos de roda, á pelota...

Rosiña

Mente en branco. 

Iso é o que necesitamos para entender esta historia.

Esquecédevos do que tedes escoitado de que en Galicia non houbo guerra. 

Os que levamos un ano indagando superficial  ou máis profundamente no pasado de Galicia sabemos que esconde máis segredos dos que imaxinamos. Isto non vai de segredos, vai do que non nos contan os libros de historia que temos que memorizar para ter unha nota bonita ó final da evaluación. Aquí non importa a nota. Cando se fai historia, entendendo historia coma un feito que marca todo un período de tempo, transgredíndoo e cambiándoo,  non estás pendente de que alguén nun futuro terá que estudalo e comprendelo en profundidade para ter boa nota. Non hai nota. 

Quen nos conta a nós nos libros todas as historias de cada unha das persoas que viviron unha guerra? Son ou non son historia? Non teñen algo que aportar para comprender mellor a maior catástrofe que viviron?

Españoles, la televisión ha muerto

Hoxe cando estaba almorzando decateime, outra vez, do que xa me tiña decatado moitas veces, pero o certo é que velo ó levantarme, se xa teño un mal espertar sempre, cando me deteño diante do televisor xa nin vos conto... Permítame utilizar un eufemismo, bastante apropiado diría eu, para describir o que ás 10 da maña están dando na televisión. 

MERDA. 

 Iso é todo. É dabondo. Pero non só ás dez, once ou doce da mañá nunha canle concreta... A todas horas en calquera canle. Pública ou privada. Poucos se salvan. Programas ou cadeas. Series ou documentais. Fusións entres canles ou eliminación dunha porque a audiencia non a recibe coma se esperaba. Expansión con canles temáticos ou cadeas autonómicas.

Simbolismo

Non é nada raro que calquera familia estea chea de avós emigrantes. Os avós que nos anos 60 eran uns mozos, os da xeración hippie, os que caeron baixo a órbita beatlemaniaca, ou os máis apegados ó folkrore e a tradición popular. Mais todos eles son os que fuxiron co respiro da comunicación maior co exterior, os que viron unha oportunidade máis preto de subsistir fóra de Galicia e España que no lugar onde naceron e criáronse. Os que exalaron un pequeno residuo de esperanzas no exterior, fóra da súa terra. Eses poden ser perfectamente os meus avós. Cando era pequena escoitaba sempre "Cando estabamos en Suíza...", eu cría que de vacacións. Pero non, co tempo dinme conta que era por necesidade, que era a emigración. Sen máis, sen ninguha explicación. Xa debemos saber todos a estas alturas o significado da emigración.

Un edificio cóntanos a historia

A historia do modo en que se ve habitualmente, paréceme aburrido e pouco orixinal, é dicir, os historiadores ou quenes queiran que sexan os encargados de vender iso, son pouco orixinais. Hai mil e un modos de percibir épocas pasadas hoxe en día, moito máis atractivas e peculiares que un libro de texto, que unha revista, que un documental, que é a nosa porpia percepción, e que ás veces descoñecemos polo noso propio interés. POr exmplo podemos estar a estudar encerrados na biblioteca durante toda a tarde a Franco ou a transición, e sen embargo a uns poucos metros, no mundo real, temos a proba palpable e demostrable da estatua de Franco, fruto dese réxime, coa súa posterior (e tardía) remodelación.
Encantaríame ter a posibilidade de poñer unha cámara nun edificio, e ir vendo ao longo dos anos como foi cambiando todo, de cántos acontecementos de maior ou menor importancia foi testigo ese edificio.
Imaxinade a posibilidade de ver o cambio da poboación dependendo da etapa histórica, cambios sociolóxicos, os seus cotumes... Por non dicir xa, poder reconstruir feitos pasados de importancia, que tiveron lugar en prazas, en sitios emblemáticos, en edificios, tomados polas xentes, en rebelións, en manifestacións...

A chegada do home á lúa

O día 20 de xullo de 1969, o home chega ao noso satélite, e eu pregunteille a meu pai como vivíu este momento histórico.

- Eu daquela tiña 7 anos, pero o recordo coma se fose ayer. Unhas semanas atrás o teu avó trouxera unha das primeiras televisións en blanco e negro, as cales eu mesmo estaba impresionado con aquelas imaxes pensando que eran unha pasada. Recordo que a televisión lle custara moito ao teu avó e nin a min nin aos teus tíos nos a deixaba tocar por se acaso a rompíamos. Este día foi alucinante. Ver como un home chegaba á lúa nunha televisión que ainda nin sequera sabia coma funcionaba. Ese día foi unha pasada. Ver como baixaba Armstrong e dicir esa famosa frase. Ao día seguinte na escola recordo que todos os nenos queríamos ser astronautas e vivir esa experiencia. 

Meu pai insistiume no seguinte:

Cousa do apelido

Dous días na procura de información. Unha noite e unha tardiña. Poucas horas, admítoo, unha vez que atopei xustamente o que andaba a buscar. Xornais dixitais, noticias antigas, hemeroteca, un vídeo que atopei perdido por Youtube, e coma non, a Wikipedia. Xa tiña documentación. Tíñao todo organizado.

Durmín tranquila. 

Espertei. 

Esquecíaseme algo. 

O máis importante. Saber se era certa ou non a razón pola que recompilei as máis de 10 de follas na documentación anterior. Ía a comezar a escribir un relato que non sabía se era de todo certo ou non. Collín o móbil, non foi nada distinto a un espertar normal, todos o collemos ó espertar, non o neguedes, o Twitter e o Whatsapp téñennos máis ganados cos berros dos nosos pais para erguernos. 

Ferrol, 22 de xuño de 1943

Queridos Esperanza e Antonio:

Escribo esta carta porque creo que xa é tempo de que alguén da nosa familia vos faga a homenaxe que tedes ben merecida. Non me estou referindo á vosa tarefa como pais que tal difícil foi para sacar adiante unha familia con once fillos na aldea de Chantada, se non á vosa contribución á loita polas liberdades do noso país en tempos da posguerra.

Aquí vai un video onde expreso a miña opinión persoal sobre a lingua galega e a situación actual na que convive, como galegofalante que son. Por Gabriel Gomez

A imaxe de Ferrol. Por Gabriel Gomez